{"id":159,"date":"2025-10-16T21:45:02","date_gmt":"2025-10-16T21:45:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/?p=159"},"modified":"2025-10-16T21:45:03","modified_gmt":"2025-10-16T21:45:03","slug":"yapay-zekanin-beynini-anlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/","title":{"rendered":"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">RAG ve Bile\u015fenleri<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>RAG<\/strong> (<strong>Retrieval-Augmented Generation<\/strong>), b\u00fcy\u00fck dil modellerinin haf\u0131zas\u0131n\u0131 geni\u015fleten bir teknoloji. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bir \u00f6\u011frencinin s\u0131nava girerken yan\u0131nda ansiklopedi g\u00f6t\u00fcrmesine benziyor. Model, soruyu yan\u0131tlamadan \u00f6nce g\u00fcvenilir kaynaklardan bilgi topluyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temel bile\u015fenler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Veri Taban\u0131<\/strong>: \u015eirketinizin t\u00fcm dok\u00fcmanlar\u0131, PDF&#8217;ler, web sayfalar\u0131 burada saklan\u0131r<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Embedding Modeli<\/strong>: Metinleri matematiksel vekt\u00f6rlere \u00e7evirir (kelimeler aras\u0131 benzerli\u011fi anlar)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Vekt\u00f6r Veritaban\u0131<\/strong>: Bu matematiksel temsilleri saklar ve h\u0131zl\u0131ca arama yapar<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Retriever<\/strong>: Soruyla en alakal\u0131 bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131 bulur<\/li>\n\n\n\n<li><strong>LLM<\/strong>: Bulunan bilgileri kullanarak cevap \u00fcretir<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Kullan\u0131m \u00f6rne\u011fi<\/strong>: Bir m\u00fc\u015fteri hizmetleri chatbotu, \u015firketin t\u00fcm \u00fcr\u00fcn katalogunu RAG ile tarayarak m\u00fc\u015fteriye do\u011fru bilgi verebilir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">RAG Mimari Varyantlar\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>RAG sistemleri farkl\u0131 ihtiya\u00e7lara g\u00f6re \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde kurulabilir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Naive RAG<\/strong>: En basit hali. Soru gelir \u2192 ilgili dok\u00fcmanlar bulunur \u2192 cevap \u00fcretilir. H\u0131zl\u0131d\u0131r ama bazen alakas\u0131z bilgiler getirebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Advanced RAG<\/strong>: Daha ak\u0131ll\u0131. Soruyu \u00f6nce yeniden yazabilir, birden fazla arama yapabilir. Mesela &#8220;Bu nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?&#8221; sorusunu &#8220;X \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma prensibi nedir?&#8221; \u015feklinde detayland\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Modular RAG<\/strong>: Lego gibi. \u0130htiyaca g\u00f6re mod\u00fcller eklenip \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Bir mod\u00fcl \u00e7eviri yaparken, di\u011feri \u00f6zetleme yapabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hybrid Search RAG<\/strong>: Hem anahtar kelime hem de anlamsal arama yapar. &#8220;iPhone 15&#8221; ararken hem bu kelimeleri hem de &#8220;Apple&#8217;\u0131n son telefonu&#8221; gibi anlamsal benzer ifadeleri bulur.<\/p>\n\n\n\n<p>RAG sistemini bir k\u00fct\u00fcphane gibi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Nas\u0131l ki k\u00fct\u00fcphanede kitap bulmak i\u00e7in katalog, raf sistemi ve k\u00fct\u00fcphaneci gerekiyorsa, RAG&#8217;da da benzer bile\u015fenler var. Her birini detayl\u0131ca inceleyelim:<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dok\u00fcman Y\u00fckleme ve \u0130\u015fleme (Document Ingestion)<\/h2>\n\n\n\n<p>Bu a\u015fama, k\u00fct\u00fcphaneye yeni kitaplar\u0131n gelmesi gibidir. Sistemimize bilgi kaynaklar\u0131n\u0131 ekliyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Desteklenen formatlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>PDF, Word, Excel dosyalar\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Web sayfalar\u0131 (HTML)<\/li>\n\n\n\n<li>Veritabanlar\u0131 (SQL, NoSQL)<\/li>\n\n\n\n<li>API&#8217;lerden gelen veriler<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler (OCR ile metin \u00e7\u0131karma)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6rnek senaryo<\/strong>: Bir \u015firketin 10 y\u0131ll\u0131k teknik dok\u00fcmanlar\u0131, m\u00fc\u015fteri e-postalar\u0131 ve \u00fcr\u00fcn kataloglar\u0131 sisteme y\u00fckleniyor. Her biri farkl\u0131 formatta olabilir ama hepsi i\u015flenip kullan\u0131labilir hale getiriliyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Chunking (Par\u00e7alama)<\/h2>\n\n\n\n<p>100 sayfal\u0131k bir kitab\u0131 ezberlemek zor, ama paragraf paragraf \u00f6\u011frenmek kolayd\u0131r. Chunking de tam olarak bunu yapar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-161\" srcset=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2-1024x576.png 1024w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2-300x169.png 300w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2-768x432.png 768w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2-1536x864.png 1536w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-2.png 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Neden gerekli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>LLM&#8217;lerin context (ba\u011flam) limiti var (\u00f6rne\u011fin 4000 kelime)<\/li>\n\n\n\n<li>K\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar daha h\u0131zl\u0131 i\u015flenir<\/li>\n\n\n\n<li>Alakal\u0131 bilgi daha kolay bulunur<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Chunking stratejileri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sabit boyut<\/strong>: Her 500 kelimede bir b\u00f6l<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\u00d6rnek: \"\u00dcr\u00fcn\u00fcm\u00fcz 2010 y\u0131l\u0131nda piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00d6zellikle \ngen\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131nda pop\u00fcler oldu...\" &#91;500 kelime]\n---yeni chunk---\n\"Teknik \u00f6zelliklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, cihaz 5 in\u00e7 ekrana sahip...\" &#91;500 kelime]<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>C\u00fcmle bazl\u0131<\/strong>: Anlaml\u0131 c\u00fcmle gruplar\u0131<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Chunk 1: \"\u00dcr\u00fcn \u00f6zellikleri: H\u0131zl\u0131 i\u015flemci. Uzun batarya \u00f6mr\u00fc. \n         Hafif tasar\u0131m.\"\nChunk 2: \"Fiyatland\u0131rma: Standart paket 1000 TL. Premium paket 1500 TL.\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>Semantik chunking<\/strong>: Anlama g\u00f6re b\u00f6lme<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Konu de\u011fi\u015fti\u011finde yeni chunk ba\u015flar<\/li>\n\n\n\n<li>Daha ak\u0131ll\u0131 ama daha yava\u015f<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Overlap (\u00d6rt\u00fc\u015fme)<\/strong>: Chunklar aras\u0131 ba\u011flam\u0131 korumak i\u00e7in<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Chunk 1: \"...batarya 10 saat dayan\u0131r. H\u0131zl\u0131 \u015farj \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r.\"\nChunk 2: \"H\u0131zl\u0131 \u015farj \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. 30 dakikada %80 dolar...\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Embedding Model<\/h2>\n\n\n\n<p>Embedding, kelimeleri say\u0131lara \u00e7eviren sihirli de\u011fnek gibidir. &#8220;Kedi&#8221; kelimesini [0.2, 0.8, 0.1, &#8230;] gibi bir say\u0131 dizisine \u00e7evirir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-160\" srcset=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-1024x576.png 1024w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-300x169.png 300w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-768x432.png 768w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-1536x864.png 1536w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1.png 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong>&nbsp;Her kelime veya c\u00fcmle, \u00e7ok boyutlu uzayda bir nokta olur. Benzer anlamlar yak\u0131n noktalarda bulunur.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\"K\u00f6pek\" \u2192 &#91;0.2, 0.9, 0.1, 0.3, ...]\n\"Kedi\"  \u2192 &#91;0.2, 0.8, 0.1, 0.4, ...]\n\"Araba\" \u2192 &#91;0.9, 0.1, 0.7, 0.2, ...]<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p>K\u00f6pek ve kedi vekt\u00f6rleri birbirine yak\u0131n (ikisi de evcil hayvan), araba ise uzak.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pop\u00fcler Embedding Modelleri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>OpenAI Ada-002<\/strong>: 1536 boyutlu, genel ama\u00e7l\u0131<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sentence-BERT<\/strong>: A\u00e7\u0131k kaynak, 768 boyutlu<\/li>\n\n\n\n<li><strong>E5-large<\/strong>: \u00c7ok dilli destek<\/li>\n\n\n\n<li><strong>BGE modelleri<\/strong>: T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in optimize<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6rnek kullan\u0131m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>python<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code><em># Pseudo-kod<\/em>\nmetin = \"M\u00fc\u015fteri iadesi nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?\"\nembedding = model.encode(metin)\n<em># Sonu\u00e7: &#91;0.23, -0.45, 0.67, ...] (1536 say\u0131)<\/em><\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Vekt\u00f6r Veritaban\u0131 (Vector Database)<\/h2>\n\n\n\n<p>Vekt\u00f6r veritaban\u0131, embedding&#8217;leri saklayan ve s\u00fcper h\u0131zl\u0131 arayan \u00f6zel bir depo. Normal veritabanlar\u0131 &#8220;tam e\u015fle\u015fme&#8221; ararken, vekt\u00f6r veritabanlar\u0131 &#8220;benzerlik&#8221; arar.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Geleneksel veritaban\u0131 aramas\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>sql<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>SELECT * FROM dokuman WHERE baslik = \"\u0130ade Politikas\u0131\"\n<em>-- Sadece tam e\u015fle\u015fmeleri bulur<\/em><\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>Vekt\u00f6r veritaban\u0131 aramas\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Soru: \"\u00dcr\u00fcn\u00fc geri vermek istiyorum\"\nBulur: \n- \"\u0130ade Politikas\u0131\" (benzerlik: 0.95)\n- \"\u00dcr\u00fcn de\u011fi\u015ftirme prosed\u00fcr\u00fc\" (benzerlik: 0.87)\n- \"M\u00fc\u015fteri haklar\u0131\" (benzerlik: 0.76)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Benzerlik Hesaplama Y\u00f6ntemleri:<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Cosine Similarity (Kosin\u00fcs Benzerli\u011fi)<\/strong>: \u0130ki vekt\u00f6r aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7er. 1&#8217;e yak\u0131n = \u00e7ok benzer, 0 = alakas\u0131z<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\"kedi\" ve \"k\u00f6pek\" aras\u0131nda: 0.85 (y\u00fcksek benzerlik)\n\"kedi\" ve \"yaz\u0131l\u0131m\" aras\u0131nda: 0.12 (d\u00fc\u015f\u00fck benzerlik)<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>Euclidean Distance (\u00d6klid Mesafesi)<\/strong>: D\u00fcz \u00e7izgi mesafesi. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck = daha benzer<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dot Product (Nokta \u00c7arp\u0131m\u0131)<\/strong>: H\u0131zl\u0131 hesaplama i\u00e7in optimize<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pop\u00fcler Vekt\u00f6r Veritabanlar\u0131:<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Pinecone<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bulut tabanl\u0131, kolay kullan\u0131m<\/li>\n\n\n\n<li>Otomatik \u00f6l\u00e7eklendirme<\/li>\n\n\n\n<li>Fiyat: Ayda $70&#8217;dan ba\u015fl\u0131yor<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6rnek: Spotify m\u00fczik \u00f6nerileri i\u00e7in kullan\u0131yor<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Weaviate<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>A\u00e7\u0131k kaynak<\/li>\n\n\n\n<li>GraphQL deste\u011fi<\/li>\n\n\n\n<li>Hibrit arama (vekt\u00f6r + anahtar kelime)<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6rnek: Bir e-ticaret sitesi \u00fcr\u00fcn aramas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Chroma<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Basit, Python-friendly<\/li>\n\n\n\n<li>K\u00fc\u00e7\u00fck projeler i\u00e7in ideal<\/li>\n\n\n\n<li>Lokal \u00e7al\u0131\u015fabilir<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6rnek: Prototip chatbot&#8217;lar<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Qdrant<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Rust ile yaz\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ok h\u0131zl\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>On-premise kurulum i\u00e7in ideal<\/li>\n\n\n\n<li>Filtreleme \u00f6zellikleri g\u00fc\u00e7l\u00fc<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Milvus<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ek i\u00e7in optimize<\/li>\n\n\n\n<li>Milyarlarca vekt\u00f6r saklayabilir<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6rnek: Alibaba&#8217;n\u0131n g\u00f6rsel arama sistemi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>FAISS (Facebook AI)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>K\u00fct\u00fcphane, tam veritaban\u0131 de\u011fil<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7ok h\u0131zl\u0131, ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in pop\u00fcler<\/li>\n\n\n\n<li>GPU deste\u011fi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Vekt\u00f6r Veritaban\u0131 \u00d6rnek Senaryo:<\/h3>\n\n\n\n<p>python<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code><em># Bir m\u00fc\u015fteri destek sistemi \u00f6rne\u011fi<\/em>\n\n<em># 1. Dokuman ekleme<\/em>\ndokuman = \"\u0130ade i\u015flemi 14 g\u00fcn i\u00e7inde yap\u0131labilir\"\nembedding = embed_model.encode(dokuman)\nvector_db.insert(\n    id=\"doc_001\",\n    vector=embedding,\n    metadata={\n        \"text\": dokuman,\n        \"kategori\": \"iade\",\n        \"tarih\": \"2024-01-15\"\n    }\n)\n\n<em># 2. Sorgulama<\/em>\nsoru = \"\u00dcr\u00fcn\u00fc ne zamana kadar geri verebilirim?\"\nsoru_embedding = embed_model.encode(soru)\n\n<em># 3. En benzer 3 dok\u00fcman\u0131 bul<\/em>\nsonuclar = vector_db.search(\n    vector=soru_embedding,\n    top_k=3,\n    filter={\"kategori\": \"iade\"}  <em># Opsiyonel filtreleme<\/em>\n)\n\n<em># Sonu\u00e7lar benzerlik skoruyla gelir:<\/em>\n<em># 1. \"\u0130ade i\u015flemi 14 g\u00fcn i\u00e7inde...\" (skor: 0.92)<\/em>\n<em># 2. \"De\u011fi\u015fim s\u00fcresi 30 g\u00fcnd\u00fcr...\" (skor: 0.76)<\/em>\n<em># 3. \"Hasarl\u0131 \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in...\" (skor: 0.65)<\/em><\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Retriever (Geri Getirici)<\/h2>\n\n\n\n<p>Retriever, k\u00fct\u00fcphanedeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gibidir. Sorunuza en uygun bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131 bulup getirir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Retriever Tipleri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dense Retriever<\/strong>: Sadece vekt\u00f6r benzerli\u011fi kullan\u0131r<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Avantaj: Anlamsal arama yapar<\/li>\n\n\n\n<li>Dezavantaj: \u00d6zel isimler, kodlar i\u00e7in zay\u0131f<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Sparse Retriever<\/strong>: Anahtar kelime tabanl\u0131 (BM25 gibi)<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Avantaj: Kesin terimler i\u00e7in m\u00fckemmel<\/li>\n\n\n\n<li>Dezavantaj: E\u015f anlaml\u0131lar\u0131 bulamaz<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Hybrid Retriever<\/strong>: \u0130kisinin kombinasyonu<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Soru: \"iPhone 15 \u00f6zellikleri\"\nDense: Anlamsal olarak telefon \u00f6zelliklerini bulur\nSparse: \"iPhone 15\" kelimelerini tam bulur\nSonu\u00e7: \u0130kisinin en iyi sonu\u00e7lar\u0131 birle\u015ftirilir<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>Re-ranking<\/strong>: Bulunan sonu\u00e7lar\u0131 yeniden s\u0131ralama<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\u0130lk sonu\u00e7lar:\n1. Genel telefon \u00f6zellikleri (skor: 0.7)\n2. iPhone 15 fiyat\u0131 (skor: 0.75)\n3. iPhone 15 teknik \u00f6zellikler (skor: 0.72)\n\nRe-ranking sonras\u0131:\n1. iPhone 15 teknik \u00f6zellikler (skor: 0.95)\n2. iPhone 15 fiyat\u0131 (skor: 0.80)\n3. Genel telefon \u00f6zellikleri (skor: 0.60)\n<\/code><\/pre>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-162\" srcset=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3-1024x576.png 1024w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3-300x169.png 300w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3-768x432.png 768w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3-1536x864.png 1536w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/object1-3.png 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Context Builder (Ba\u011flam Olu\u015fturucu)<\/h2>\n\n\n\n<p>Retriever&#8217;\u0131n buldu\u011fu par\u00e7alar\u0131, LLM&#8217;in anlayabilece\u011fi \u015fekilde d\u00fczenler.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00f6revleri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Chunk&#8217;lar\u0131 s\u0131ralama<\/li>\n\n\n\n<li>Gereksiz tekrarlar\u0131 temizleme<\/li>\n\n\n\n<li>Prompt&#8217;a ekleme<\/li>\n\n\n\n<li>Token limitini kontrol<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Bulunan chunklar:\n1. \"\u00dcr\u00fcn garantisi 2 y\u0131ld\u0131r.\"\n2. \"Garanti kapsam\u0131: \u00dcretim hatalar\u0131...\"\n3. \"2 y\u0131ll\u0131k garanti s\u00fcresince...\"\n\nContext Builder \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131:\n\"Bilgi: \u00dcr\u00fcn garantisi 2 y\u0131ld\u0131r ve \u00fcretim hatalar\u0131n\u0131 kapsar.\nGaranti s\u00fcresince \u00fccretsiz onar\u0131m yap\u0131l\u0131r.\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">LLM (Large Language Model)<\/h2>\n\n\n\n<p>Sistemin beyni. Toplanan bilgileri kullanarak kullan\u0131c\u0131ya anlaml\u0131 cevap \u00fcretir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-163\" srcset=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2-1024x576.png 1024w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2-300x169.png 300w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2-768x432.png 768w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2-1536x864.png 1536w, https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2.png 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>RAG&#8217;daki rol\u00fc:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>Prompt \u015fablonu:\n\"A\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri kullanarak soruyu cevapla:\n\nBA\u011eLAM:\n{retriever'dan gelen bilgiler}\n\nSORU: {kullan\u0131c\u0131 sorusu}\n\nCEVAP:\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6rnek \u00e7al\u0131\u015fma:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>BA\u011eLAM: \n\"\u0130ade s\u00fcresi 14 g\u00fcnd\u00fcr. \u0130ade i\u00e7in fatura gereklidir.\n\u00dcr\u00fcn kullan\u0131lmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.\"\n\nSORU: \"Ald\u0131\u011f\u0131m ayakkab\u0131y\u0131 iade edebilir miyim?\"\n\nLLM CEVABI:\n\"Evet, ayakkab\u0131n\u0131z\u0131 iade edebilirsiniz. Bunun i\u00e7in:\n- Sat\u0131n alma tarihinden itibaren 14 g\u00fcn i\u00e7inde olmal\u0131s\u0131n\u0131z\n- Faturan\u0131z\u0131 yan\u0131n\u0131zda getirmeniz gerekiyor\n- Ayakkab\u0131 kullan\u0131lmam\u0131\u015f ve orijinal kutusunda olmal\u0131d\u0131r\"<\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u00fcm Sistemin Birlikte \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131:<\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>1. Kullan\u0131c\u0131 sorar: \"Kargo \u00fccreti ne kadar?\"\n                \u2193\n2. Embedding: Soru vekt\u00f6re \u00e7evrilir &#91;0.3, 0.7, ...]\n                \u2193\n3. Vekt\u00f6r DB: Benzer dok\u00fcmanlar aran\u0131r\n                \u2193\n4. Retriever: En alakal\u0131 5 chunk getirilir\n                \u2193\n5. Context Builder: Chunklar d\u00fczenlenir\n                \u2193\n6. LLM: Bilgileri kullanarak cevap \u00fcretir\n                \u2193\n7. Kullan\u0131c\u0131ya d\u00f6ner: \"Kargo \u00fccreti 500 TL \u00fczeri \n   al\u0131\u015fveri\u015flerde \u00fccretsiz, alt\u0131nda 30 TL'dir.\"<\/code><\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>RAG ve Bile\u015fenleri RAG (Retrieval-Augmented Generation), b\u00fcy\u00fck dil modellerinin haf\u0131zas\u0131n\u0131 geni\u015fleten bir teknoloji. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bir \u00f6\u011frencinin s\u0131nava girerken yan\u0131nda ansiklopedi g\u00f6t\u00fcrmesine benziyor. Model, soruyu yan\u0131tlamadan \u00f6nce g\u00fcvenilir kaynaklardan bilgi topluyor. Temel bile\u015fenler: Kullan\u0131m \u00f6rne\u011fi: Bir m\u00fc\u015fteri hizmetleri chatbotu, \u015firketin t\u00fcm \u00fcr\u00fcn katalogunu RAG ile tarayarak m\u00fc\u015fteriye do\u011fru bilgi verebilir. RAG Mimari Varyantlar\u0131 RAG sistemleri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[128,124,125,123,127,126,122],"class_list":["post-159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yapay-zeka","tag-embedding-model","tag-llm","tag-rag-mimarisi","tag-rag-nedir","tag-retriever","tag-vector-database","tag-yapay-zeka"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM&#039;ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM&#039;ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mucahit Akin\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-16T21:45:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-16T21:45:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"akinmucahit\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"akinmucahit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/\",\"url\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/\",\"name\":\"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-16T21:45:02+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-16T21:45:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/44941b8386ec7b7a0d538904d2340229\"},\"description\":\"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM'ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/\",\"name\":\"Mucahit Akin\",\"description\":\"Developer\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/44941b8386ec7b7a0d538904d2340229\",\"name\":\"akinmucahit\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82dcabbf8a64b74dd355ead89fff0ec94009a84485c2a3d0ba8de4a2ba25576b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82dcabbf8a64b74dd355ead89fff0ec94009a84485c2a3d0ba8de4a2ba25576b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"akinmucahit\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\"],\"url\":\"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/author\/akinmucahit\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin","description":"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM'ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin","og_description":"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM'ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.","og_url":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/","og_site_name":"Mucahit Akin","article_published_time":"2025-10-16T21:45:02+00:00","article_modified_time":"2025-10-16T21:45:03+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/llm-2.png","type":"image\/png"}],"author":"akinmucahit","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"akinmucahit","Est. reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/","url":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/","name":"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak - Mucahit Akin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#website"},"datePublished":"2025-10-16T21:45:02+00:00","dateModified":"2025-10-16T21:45:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/44941b8386ec7b7a0d538904d2340229"},"description":"RAG, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM) bilgi kapasitesini geni\u015fleten devrim niteli\u011finde bir teknoloji. Klasik LLM'ler sadece e\u011fitim verilerindeki bilgiyle s\u0131n\u0131rl\u0131yken, RAG sistemi modele d\u0131\u015f kaynaklardan g\u00fcncel ve \u00f6zel bilgilere eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/yapay-zekanin-beynini-anlamak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yapay Zekan\u0131n Beynini Anlamak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/","name":"Mucahit Akin","description":"Developer","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/44941b8386ec7b7a0d538904d2340229","name":"akinmucahit","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82dcabbf8a64b74dd355ead89fff0ec94009a84485c2a3d0ba8de4a2ba25576b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82dcabbf8a64b74dd355ead89fff0ec94009a84485c2a3d0ba8de4a2ba25576b?s=96&d=mm&r=g","caption":"akinmucahit"},"sameAs":["https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog"],"url":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/author\/akinmucahit\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=159"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":164,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions\/164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mucahitakin.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}